Panghahalay (Rape)

Panghahalay (Rape)

(Pebrero 21, 2017- Script na sinulat ni Alih Anso para sa programang “Buhay –buhay” (8:00-9:00 A.M) sa segment na “Gabay at Talakayang Pampamilya”. Host –Lucy Billones)

Host/Lucy:      Samahan kami sa ating segment na gabay at talakayang pampamilya dahil ito ang tatalakyin  n gating segment writer na si Kaka Alih.

(Gabay at Talakayang Pampamilya - INTRO)

DXUP FM Community Radio Station 

Host/Lucy:      “Good morning Kaka Alih.”   

 

Kaka Alih:  Good morning, Assallamu alaikum warahmatullahi wabarakatuh.

Ang panghahalay o panggagahasa o rape sa English,  ay isa sa mga panganib na kinakaharap ninyong  

Ano ang panghahalay o rape?

  Ang panghahalay o rape ay yaong pinipilit ng lalaki o babae ang kanyang kapuwa tao, lalaki man o babae na makipag-sex sa kanya, na labag sa kalooban ng huli, sa madaling salita ay pinipilit mo ang  kapartner o ibang tao (hayop di  kasali sigoro)  na makipagsex sa iyo.. (LAUGHING)    

Ang mga manyakis or maniac o hayok sa laman ay kalat na daw sa mundo sa ngayon.(LAUGHING)    

Kaya kayong mga babae dapat alerto kayo, dapat alam mo ang kilos ng inyong amo, ng inyong kaibigan o kasama  na siya ay manyakis o nagpapahiwatig na may pagnanasa o gusto kayong i-rape o pagsamantalahan. Ilugso ang inyong puri.

Kong bakit may nagagahasa o nahahalay ay dahil sa ibat ibang contributing factor:

1. Social Illness, sakit na  yan ng lipunan? Instinct na ng lalaki o mababae man na pag nakakita ng kahubaran ng kanilang opposite sex ay reaction ito sa kanilang kalamnan.
2. Dahil sa Systema ng Goberno
3. Dahil sa katayuan sa pamumuhay
4. Dahil sa kaugaliang sinusunod

Heto may mga palatandaan  akong ibibigay sa inyo, para makilala na gusto kayong pagsamantalahan ng isang lalaki, especially yaong mga manyakis: (LAUGHING).

  possible na may pagnanasa ang amo mo, kaibigan mo, kasama mo,  kong palaging may panakaw na sulyap o matagalang titig, o matutulis na tingin,  lalo na kong sa malulusog mong…. kayamanan. (LAUGHING).

Another ay, palagi kang kinakausap  at nagkukuwento ng kahit na ano, lalo na ang mga paksang may kaugnayan sa sex.

Minsan nagtatanong pa kong kasintahan ka na, minsan ang tanong may karanasan ka na sa sex? , kinukumusta ka kong namimis mo ang asawa mo.

Ang iba naman ay madalas  ay nanagbigay ng regalo, para mahawakan ang inyong kamay o sinasadyang masagi ang maseselang bahagi ng inyong katawan. O dili kaya  para makuha ang kaloooban ninyo.

Host/Lucy:      Anong gagawin naming mga  babae para hindi  mangyari ang masamang hangarin  ito ng mga lalaki sa  aming  mga babae?

Kaka Alih:  Ang gagawin mo Day, huwag kang magbigay ng motibo o bigyan ng pagkakaton ang inyong amo.

Iwasan na makinig sa mga kuwento ng amo na malalaswa, lalo na kong lasing o sabog sa bawal na gamot.

Kong aalukin ka na uminom ng alak, tanggihan, sabihin na haram sa Muslim ang uminom. “Ang problema Kaka hindi ako Muslim” sige lang, panindigan mo eh di mag-Muslim ka na…(LAUGHING)    

Heto  pa ang ibang senyales Nor, ang mga manyakis daw, kong minsan ang ginagawa nagpapalabas ng malalaswang palabas lalo na kong kayong dalawa lamang sa bahay .

Ang iba namang amo, nagpapamasahe at walang saplot na panloob, kong minsan pa pinaakita ang ari.. ang bastos! Pag ganyan Day, ingat talagang manyakis na talaga yan..

Ang iba naman ay magtatanong o magbibigay ng mga bagay-bagay lalo na kong gabi na tulog na ang lahat, para lamang makatok ang inyong kuwarto.

Pag mayroon kang maobserb sa mga sinabi ko Nor, maghinala na kayong mga babae, para makapaghanda at maiwasan ang ayaw mo, pero kong gusto mo eh di.. tuloytulo mo na .. (LAUGHING).

Day, huwag naman kasi kayo magpakita ng magaslaw na galaw o yaong nagibigay motibo, tulad ng “malaswang” pananamit at pananalita, dahhil maaring magbigay ito ng motibo sa manyakis na gawin ang masamang binabalak sa inyo.

Mga kapatid,  mga anak, heto ang mga magandang gagawin ninyo;

Huwag makipag-usap ng matagalan sa inyong amo na lalaki kong hindi kinakailangan, lalo kong kayo lang sa bahay.

Manatiling mahinhin sa kilos at pananalita, huwag magsuot ng shorts, lalo kong kayo ay may makinis, maputi at balbunin na legs o hita.. naku Day kinikilig diya ang mga lalaki kahit walang lahing manyakis baka magkaroon (LAUGHING). Yes tama  man ang sinasabi ko, huwag maagsuot ng mahahalay na damit o maiiksing palda, kong pwede lang huwag gumamit ng pamapaganda sa mukha.

Sa regalo na ibinibigay,   tanggapin ang mga regalo  na binibigay ng among lalaki kong nasa harap ang kanyang “matabang”  asawa      (LAUGHING)     , hindi ang big kong sabihin kahit anong asawa niya, payat, mataba maganda o pangit man huwag mong tanggapin ang regalo kong kayong dalawa lamang.

Pagbutihin o lalong palawigin ang pakikisama sa among babae kaysa sa among lalaki, maliban kong may pagnanasa ka din sa amo mong lalaki, I baliktarin mo ang pakikisama.. (LAUGHING) .. Totoo itong sinsabi ko, Nor,ang magandang samahan ninyo ng among babae ay makakatulong sa panahon na kinakailangan ninyong magsumbong sa pagiging manyakis ng inyong among lalaki.   

Heto pa Day ang iwasan mo, pag bagong paligo,  syempre mabango ka, huwag magpakita sa inyong amo na manyakis, tiyak kikiligin yan.. (LAUGHING).

Sa oras nasa inyong kuwarto palaging ilock ang pinto  ng inyong kuwarto, siguraduhin na may lock ito sa loob na kayo lang ang pwedeng magbukas na nasa loob.

Mayron ikinuwento si Lola ang style sa para di magtagumpay ang mga ganoon amo, na manyakis, magsuot ng sapin-sapin na short at pantalon. Gumamit ng tali sa halip na sinturon, kong pwede pa maglagay ng padlock. (LAUGHING)  

  

Kong talagang di na maiiwasan ang panggagahasa, ng amo ninyong manyakis, dahil gagawin ang lahat ng paraan maisagawa ang balak. Heto ang gawin mo, pairalin ang kalmadong pag-iisip, bolahin o kaya’y lansihin. 

“Ang madaling gawin Kaka Ali, ay sumigaw”. Sabi ni Inday

Day pwede din ang magbato ng kahit ano upang makagawa ng ingay na maaaring ikatakot ng inyong amo at higit sa lahat Day, ipaglaban ang puri hanggang sa huling lakas mo, hindi yaoang madali din kayong madarang, sa konting halik ay bumigay na din kayo (LAUGHING), dahil hindi na yan rape, iyan ang tinatatwag na rape  with consent na… (LAUGHING)

    

Kong nangyari na ang ayaw nating mangyari,  dahil narape na nga kayo.. bumagsak na talaga ang Bataan at Mariveles    (LAUGHING) ibig sabihin, na ilugso na ang  inyong pagka dalaga, o nawasak na  ang inyong puri, heto ang payo natin:

1. Huwag matakot na binantaan kayong  papatayin kong ikaw ay magsusumbong.
2. Huwag ding maniwala sa pagmamahal na sinasabi ng rapest, na kaya ginawa ang ganoon ay dahil mahal kayo.
3. Huwag ding tumanggap ng suhol na salapi o alahas kapalit ng puri, dahil lalo pang dadami ang manyakis dito sa mundo.
4. Ang gawin  ninyo ay isumbong kaagad sa among babae ang panghahalay,   at kong sa ibang bansa ka, o OFW, isumbong kaagad bago lumipas ang 24 oras sa ating embassy o kong dito sa bansa naman sa magulang  o pulis.  Dito sa Upi pwede ninyong hanapin  si Mareng Margie Pahati siya ang Women Desk n g ating Kapulisan ng Upi.
5. Ngayon huwag dagdagan ang kuwento sa pagrereport, maging makakatotohanan at matuwid sa pagsasalaysay.
6. Higit sa lahat huwag mahiya na sabihin ang totoo sa mga kinauukulan, huwag matakot na malalaman ng bayan ang nangyari sa inyo, sa oras na hindi mo isumbong para na ring sinusuportahan mo ang pagdami ang mga biktima ng rape.

Panahon para Dapat ng kalusin ang mga manyakis dito sa mundo.. huwag matakot sa kanila, isumbong kaagad.

Heto ang   inyong  Kaka Alih, sukran wassallamu alaikum warahmatullahi wabarakatuh.

(Gabay at Talakayang Pampamilya - EXTRO) 

MATATAG NA PAMILYA AT KAUNLARAN ni Alih S. Anso

MATATAG NA PAMILYA AT KAUNLARAN     

    

(February 13, 2017,  {16^th  Jumadil Awwal 1438}-Lunes Script na sinulat ng segment writer at presentor na ni Alih Anso para sa programang “Buhay –buhay ” (8:00-9:00 A.M) sa segment na “Gabay at Talakayang Pampamilya”. Host –Alih S. Anso)

Assallamu alaikum Warahmatullahi Wabarakatuh,     sa lahat ng mga  nakikinig.

Matanong muna kita Kapatid , bilang isang Nanay at Lola na rin (LAUGHING), please describe o what can you say about o  tungkol  pamilya o family?

Mahalaga ang pamilya sa isang pamayanan o community,  dahil ito   ang sentro ng ating lipunan.

Tama! Halimbawa niyan ay ang Barangay. Ang barangay  ay binubuo ng maraming pamilya, na hindi kukulangin sa dalawang libo, or else babalik sa mother Barangay, kung kulang ang populasyon ng Barangay na yan.

No minimum land area requirement. Rather, the barangay must be created out of a contiguous territory with a population of at least two thousand (2,000) inhabitants [Sec. 386(a), LGC]

The territory need not be contiguous if it comprises two (2) or more islands. [Sec. 386(b), LGC]

SECTION 386. Requisites for Creation. - (a) A Barangay maybe created out of a contiguous territory which has a population of at least two thousand (2,000) inhabitants as certified by the National Statistics Office except in cities and municipalities within Metro Manila and other metropolitan political subdivisions or in highly urbanized cities where such territory shall have a certified population of at least five thousand(5,000) inhabitants: Provided, That the creation thereof shall not reduce the population of the original Barangay or Barangays to less than the minimum requirement prescribed herein.

Kung walang tao o  mga pamilya sa  Barangay  wala ding  barangay, kong  walang mga Barangay walang bayan, walang lungsod, walang probinsiya, walang rehiyon at wala  ang bansa.

Nabubuo ang isang bayan o bansa mula sa pinagbuklod-buklod na pamilya. Yan ang ilan  sa mga kahalagahan ng isang pamilya.

Kong anong klaseng pamilya ang nakatira sa barangay iyon din ang magiging kalagayan ng lugar na yaon. Kapag sakitin ang mga mamayan nito, Kapag mahihina ang pamilya na nakatira dito, ay of course medyo mabagal ang kaunlaran dito.

May  tanong  ako papaano ang pagbubuo ng isang matatag na pamilya?

 Bago natin sagutin ang katanungan kong papaano ang pagbuo ng isang matatag na pamilya,  ay liwanagin muna natin ang  kahulugan ng tinatawag na pamilya.  

Ano ang kahulugan  ng pamilya?

“ Simple lang  Kaka, sagot kaagad ng batang mag-aaral ng Upi Agricultural School,   Ang sinasabing pamilya ay si tatay, si nanay, si ate, si kuya at si bunso, equals isang pamilya” (LAUGHING)

Oo nga no?   simple lang  pala, ang term  na  pamilya,  ang  pamilya ay binubuo ni tatay, ni nanay o mga nanay (LAUGHING) oo dahil marami  ang asawa. (LAUGHING)  , si ate si Kuya si Bunso.. plus plus pa..kong masipag si tatay (LAUGHING).

Saan ko yan  makikita Kaka Alih?

Saan? Matatagpuan sa buong mundo ang maraming matatag na pamilya.  Maaaring mayaman o mahirap sila.  Maaaring iba-iba rin ang pagkakabuo nila, halimbawa: isang ina, ama, at mga anak; o isang ina na may isa o higit pang anak; o  mga lolo’t lolang kasama ng kanilang mga anak at apo, o mag-asawang walang anak.

 May mga taong naniniwalang ang isang pamilya ay tulad sa isang   kahong puno ng mga bagay na kahit ano ang  ipinasok na gusto mo, ay pwede. Maaring  nakapaloob dito ang  pagmamahal, katuwaan, kaligayahan   at iba pang magagandang bagay. Ito ay isang kahon  na  mabubuksan kailan mo.

Subalit lalong mainam  kong  ihalintulad natin ang  pamilya sa  kahon na  walang laman. Ok  lang  po  ba? 

Nagiging maganda at makabuluhan ito batay sa kung ano ang ginagawa natin dito. Kong ano ang gusto mong laman, ay siya mong ilagay.  Ang ibig sabihin nasa iyo nakasalalay ang kinabukasan ng iyong pamilya. Ikaw ang naglalagay ng laman ng kahon. Ikaw ang nag-gigiya o naglilinang sa kinabukassan ng inyong pamilya.

Kailangang sidlan muna ito ng laman ng mga tao bago may makuhang anuman mula rito. Kung nais natin ng pagmamahal at katuwaan sa ating mga pamilya, kailangang magtanim muna tayo ng pagmamahal, paglilingkod at paghikayat sa isa’t isa.

Kailangan punuin natin ang kahon, at huwag nating ilabas ang laman nito.

May nagwika pa na:  “ang  matatatag na pamilya ang pundasyon ng lahat ng dakilang bansa.”

 Tama po ba kaibigan?

Ang payo nga ng isang guidance counselor na  kaibigan  natin : “Kung kailangan nating lumaking malulusog at maliligaya ang mga anak natin, mahalagang magkaroon tayo ng matatatag na pamilya. Gawing mong ehemplo o sample ang inyong sarili. Ipakita ang ugali na gustong mangyari”.

Matanong ko lang Kaibigan , Alam mo ba ano ang  kailangan sa pagbubuo ng matatag na pamilya?

kaibigan para maging matatag ang inyong pamilya, kailangang magkaroon ng sumusunod na katangian ang isang pamilya:

Dapat ang isang magulang ay may pananagutan sa kanyang pamilya.

Makatutulong tayong lalong mapatatag ang pamilya sa pagkakaroon ng pananagutan sa isa’t isa,  sa pagiging tapat, sa pagsasama-sama bilang isang grupo, at sa pag-aalaga sa isa’t isa. 

Maraming paraan para maipakita ang pananagutan at mapanatiling ligtas, malusog at maligaya ang pamilya.  Halimbawa ay:

·       Maging tapat sa inyong pamilya. Sa puntong sekswal, maging tapat sa kapareha.

·       Bawasan ang mga aktibidad sa labas at gumugol ng mas maraming oras sa piling ng iyong pamilya;

·       Tuparin ang mga pangako sa mga miyembro ng pamilya.

·       Maging maaasahan. 

·       Tumawag o magtext  sa bahay kung mahuhuli ka ng uwi lalo na kong hindi makabalik sa takdang araw ng pag-usi mula sa trabaho.

·       Kung naglakbay ka sa malayo, huwag din kalimutang tumawag at huwag mangingiming  magsabi ng  “mahal kita ikaw lang babae sa aking puso” (PLAY LAUGHING)

·       Kapag may problema,  dumulog  sa isang kamag-anak, kaibigan   , para matulungan kayong harapin ito.

·       Dapat ang isang magulang ay may  pagpapahalaga sa kanyang pamilya.

Papaano?  Ipakita  pagpapahalaga sa pamilya sa pamamagitan ng mga salita at gawa, sa ganito ay naipakikita natin sa ating pamilya na pinahahalagahan at itinatangi natin sila.

Sabihin sa isang miyembro ng pamilya na siya ay mahal mo.

Kilalalanin ang katangian ng membro ng pamilya. Purihin ng  positibo sa bawat miyembro ng pamilya araw-araw.

Dalasan ang pagyakap sa mga miyembro ng pamilya, Ikaw tatay lalo na kay Nanay (PLAY LAUGHING).

Tulungan ang isang miyembro ng pamilya sa kanyang gawain ( pagliligpit, paglalaba,)

Dapat ang isang magulang ay may umagapay sa kanyang    pamilya.

Alalahanin walang pamilya ay hindi nagkakaroon ng  problema.  Ngunit gamitin ang problemang ito   para maging lalong matatag ang samahan ng pamilya at maging dam para mapalapit sa isa’t isa.  Kaibigan, makinig ka,  kung medyo babaguhin natin ang ating pag-iisip, makikita nating ang krisis ay isang oportunidad para maging matatag.

Pwede mo itong subukin para isolb ang problema ng iyong pamilya:

Mag-isip ng anumang mabuti, gaano man kasama ang sitwasyon.

Kunsultahin ang iyong pamilya, magsagawa ng Maswara o meeting.  Sa pamamagitan ng pagsasama-sama ay  malalagpasan ng  pamilya ang kahit pinakamahirap na problema.

Harapin ang mga problema nang dahan-dahan.  Gumawa ng listahan ng mga bagay na dapat gawin at isa-isang asikasuhin ito.

Mag-ehersisyo para mawala ang tensiyon at matulungan kayong magrelaks.  Gawin ito nang magkakasama bilang isang pamilya.

Kapatid ikaw na   amang may pagpapahalaga sa kanyang pamilya, ikaw kaibigan,  tinutulungan o umaagapay ka rin ba s a  inyong pamilya, kong wala pa, hindi pa  huli  ang lahat..may pagkakataon  ka pa upang lalong papatagin  ang pundasyon ng inyong pamilya..  

(PLAY-EXTRO Gabay at Talakayang Pampamilya)